Con học THPT sa sút kết quả: Phụ huynh nên làm gì?

Đừng vội kết luận rằng con lười học

Khi nhận thấy kết quả của con đi xuống, phản ứng đầu tiên của nhiều cha mẹ thường là hỏi: “Sao dạo này con học kém vậy?”, “Trước đây con học được, tại sao bây giờ lại như thế?”. Những câu hỏi này dễ xuất hiện vì cha mẹ đang lo lắng, nhưng chúng cũng có thể khiến con lập tức rơi vào thế phòng thủ.

Trước khi yêu cầu con học nhiều hơn, hãy thử tìm hiểu xem điều gì đã thay đổi.

Con đang không hiểu bài hay không biết cách học?

Có học sinh dành rất nhiều thời gian ngồi vào bàn nhưng hiệu quả thấp vì chưa biết cách ghi nhớ, hệ thống kiến thức hoặc luyện tập. Đặc biệt ở THPT, lượng kiến thức và mức độ liên kết giữa các nội dung tăng lên đáng kể. Nếu một phần kiến thức nền bị bỏ trống, những bài học phía sau sẽ trở nên khó hơn.

Con đang gặp vấn đề về tâm lý hoặc môi trường học tập?

Bạn bè, các mối quan hệ, áp lực thành tích, thay đổi trong gia đình hoặc cảm giác không theo kịp các bạn đều có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung. Một học sinh ít nói hoặc không chia sẻ chưa chắc là học sinh không có vấn đề.

Vì vậy, cha mẹ nên quan sát cả những thay đổi trong sinh hoạt, tâm trạng và thái độ của con, thay vì chỉ nhìn vào bảng điểm.

Cùng con tìm nguyên nhân trước khi tìm giải pháp

Khi đã nhận thấy kết quả giảm, cha mẹ có thể cùng con nhìn lại khoảng thời gian gần đây một cách bình tĩnh. Có thể bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể: Con thấy môn nào khó nhất? Phần kiến thức nào con chưa hiểu? Con thường mất tập trung vào lúc nào? Con có đang ngủ đủ không? Có việc gì ở trường khiến con thấy khó chịu hoặc áp lực không?

Nếu con gặp khó khăn ở một môn học, hãy trao đổi với giáo viên bộ môn để biết vấn đề nằm ở kiến thức, kỹ năng làm bài hay quá trình học tập. Nếu nhiều môn cùng giảm trong một thời gian ngắn, cần nhìn rộng hơn đến thói quen sinh hoạt, tâm lý và khả năng quản lý thời gian.

Nhà trường cũng khuyến khích phụ huynh tránh so sánh con với anh chị em, bạn bè hoặc chính con của những năm trước. So sánh có thể tạo áp lực trong ngắn hạn nhưng không giúp học sinh hiểu mình cần thay đổi điều gì.

Khi con mất nền tảng kiến thức, đừng cố “chạy” bằng cách học thêm thật nhiều

Một trong những tình huống chúng tôi thường gặp là học sinh bị hổng kiến thức nhưng lại được yêu cầu học thêm nhiều hơn. Nếu chưa xác định được phần kiến thức đang thiếu, việc tăng thời lượng học đôi khi chỉ khiến con mệt hơn.

Xác định đúng phần kiến thức bị hổng

Cha mẹ có thể cùng con xem lại những bài kiểm tra gần đây, đánh dấu những dạng bài con thường sai và những nội dung chưa hiểu. Sau đó, học sinh cần ưu tiên củng cố phần nền tảng trước khi chuyển sang nội dung khó hơn.

Chia mục tiêu thành những bước có thể hoàn thành

Một học sinh đang mất tự tin sẽ rất khó bắt đầu nếu mục tiêu được đặt quá lớn như “phải lấy lại học lực giỏi ngay”. Thay vào đó, hãy đặt những mục tiêu gần hơn: hoàn thành bài tập đúng hạn, nắm chắc một chuyên đề, cải thiện điểm của bài kiểm tra tiếp theo hoặc duy trì một giờ tự học hiệu quả mỗi ngày.

Khi con nhìn thấy sự tiến bộ của chính mình, động lực thường được phục hồi tốt hơn những lời thúc ép từ bên ngoài.

Cha mẹ nên hỗ trợ con như thế nào trong giai đoạn này?

Điều con cần từ gia đình không phải lúc nào cũng là một lịch học dày hơn. Đôi khi, điều cần thiết nhất là một người đủ bình tĩnh để cùng con nhìn lại vấn đề.

Cha mẹ có thể thống nhất với con một kế hoạch học tập vừa sức, theo dõi tiến độ ở mức cần thiết và trao đổi định kỳ thay vì kiểm tra từng giờ. Nếu con đã cố gắng nhưng vẫn gặp khó khăn, hãy chủ động phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn để tìm phương án hỗ trợ.

Một điểm rất quan trọng là đừng biến một giai đoạn học tập sa sút thành cách nhìn cố định về con. “Con đang học chưa tốt” khác hoàn toàn với “con là một học sinh kém”. Cách người lớn gọi tên vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách học sinh nhìn nhận chính mình.

Khi nào phụ huynh cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tinh thần của con?

Nếu con chỉ giảm điểm trong một vài bài kiểm tra, cha mẹ chưa cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu sự thay đổi kéo dài và đi kèm những biểu hiện như thường xuyên mất ngủ, thu mình, mất hứng thú với những hoạt động trước đây yêu thích, căng thẳng kéo dài hoặc có những lời nói tiêu cực về bản thân, phụ huynh không nên chỉ xem đây là vấn đề “thiếu cố gắng”.

Trong trường hợp này, gia đình nên trò chuyện với con một cách không phán xét và tìm đến sự hỗ trợ phù hợp từ giáo viên, chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên y tế khi cần thiết.

Một cuộc trò chuyện có thể bắt đầu rất đơn giản

Thay vì hỏi dồn dập, cha mẹ có thể nói:

“Bố mẹ thấy dạo này việc học của con có vẻ khó khăn hơn. Bố mẹ không muốn trách con, chỉ muốn hiểu xem con đang gặp chuyện gì để cùng con tìm cách giải quyết.”

Một câu nói bình tĩnh đôi khi mở ra cuộc trò chuyện mà những lời trách mắng không thể làm được.

Điều quan trọng không phải là kéo điểm số lên thật nhanh

Kết quả học tập là điều cần quan tâm, nhưng mục tiêu của việc hỗ trợ một học sinh sa sút không nên chỉ là đưa điểm số trở lại mức cũ trong thời gian ngắn. Quan trọng hơn là giúp con hiểu vấn đề của mình, biết cách điều chỉnh và từng bước lấy lại khả năng tự học.

Ở bậc THPT, học sinh đang tiến gần đến những lựa chọn quan trọng sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, mỗi lần gặp khó khăn trong học tập cũng có thể trở thành một cơ hội để các em học cách giải quyết vấn đề, quản lý thời gian và chịu trách nhiệm với kết quả của mình.

Từ góc độ nhà trường, chúng tôi mong phụ huynh nhìn một giai đoạn sa sút của con với sự bình tĩnh cần thiết. Một vài điểm số thấp không nói lên toàn bộ năng lực của học sinh. Điều đáng quan tâm là sau những điểm số ấy, con có được người lớn giúp mình hiểu chuyện gì đang xảy ra và biết phải bắt đầu lại từ đâu hay không.

Ba năm THPT còn đủ dài để một học sinh thay đổi rất nhiều. Khi gia đình và nhà trường cùng nhìn về một hướng, việc học không chỉ được cải thiện ở kết quả trước mắt mà còn có thể trở thành quá trình giúp con trưởng thành hơn trong cách học và cách chịu trách nhiệm với chính mình.